Bài in trong sách “Nam Nẫu.@”, tập tản văn và ký, NXB Văn học, 2026
Bất ngờ thú vị khi nhà văn Phạm Ngọc Hiền chuyển sang dòng sáng tác truyện ngắn mini. Năm 2023, anh trình làng tập truyện mini đầu tiên: Chuyện làng trên mạng (193 truyện, NXB Tổng hợp TP.HCM). Năm 2025, cũng ở NXB này, anh ra mắt tập truyện mini thứ hai: Triết lý của ốc vít (186 truyện). Con số 379 truyện ngắn mini trong hai cuốn sách đã tỏ rõ năng lực sáng tạo dồi dào của Phạm Ngọc Hiền đối với thể loại này. Một “khai mở” mới mẻ trong 12 đầu sách đã xuất bản của anh, từ nghiên cứu phê bình, thơ, đến truyện và ký.
Mỗi truyện ngắn mini của Phạm Ngọc Hiền chỉ gói gọn trong khoảng 100 chữ, trọn trong trang sách cỡ lòng bàn tay (khổ 10,5 x 17cm). Đề tài đa dạng, đa thanh, đa sắc. Giọng điệu nhẹ nhàng, hàm súc, ý vị, gợi mở. Chuyện gần, chuyện xa đều được anh phảy bút tươi ròng, lối cuốn hút bằng lối viết cô đọng, không lên gân, không đao to búa lớn. Thong dong như đang rong ruổi, kể phiếm. Từng mẫu chuyện như khơi khơi mà chiêm nghiệm sự đời. Hai cuốn sách truyện mini của Phạm Ngọc Hiền đều thiết kế nhỏ gọn để có thể vào túi, tiện đâu đọc đó. Loại truyện này tỏ ra phù hợp với nhịp sống ngày càng chuộng đọc ngắn. Trong lời giới thiệu ở bìa sách Triết lý của ốc vít, nhà văn Phạm Ngọc Hiền nhìn nhận về thể loại truyện mini: “Mỗi truyện ngắn mini thường chứa đựng nhiều ý nghĩa hàm ẩn, hiện ra đằng sau văn bản ngôn từ. Nó thích hợp cho những người thích suy tư và quen nhìn đời từ nhiều góc cạnh khác nhau. Trong xã hội hiện đại, truyện mini dành cho những người bận rộn không có thời gian đọc dài nhưng lại thích khám phá chiều sâu cuộc sống”.
Hãy hãy đọc vài truyện mini trong tập Chuyện làng trên mạng:
“Có một anh ngốc đi tìm vợ. Đi đâu, người ta cũng hỏi: “Mày có đủ tiền nuôi vợ không mà đòi lấy vợ?”. Lúc đầu, anh ngốc giả ngốc, chỉ cười chứ không nói gì. Sau nhiều lần như vậy, anh ngốc bực mình hỏi lại: “Thời nay, nam nữ bình quyền mà sao trai phải nuôi gái. Nuôi gái thì có lợi gì?” (Anh Ngốc đi tìm vợ).
“Một con chim được sinh ra ở hợp tác xã chăn nuôi. Nó nghĩ rằng, bổn phận của loài người là phải chăm sóc cho loài chim thật chu đáo. Nên nó ra nhiều yêu sách: “Chúng tôi đề nghị lãnh đạo tăng khẩu phần và đa dạng hóa các loại thức ăn. Cần đầu tư sửa chữa nâng cấp mái che các lồng chim để tránh mưa nắng. Đặc biệt, nâng cao chất lượng y tế, đầu tư thuốc men để chữa bệnh mắt kém, suy nhược chân cánh…”. Ban chủ nhiệm hợp tác xã liền tổ chức hội thảo với chủ đề: “Giải pháp để nâng cao chất lượng nuôi chim”. Trong hội trường, các nhà khoa học bàn bạc sôi nổi tìm cách để chim nuôi có đôi cánh khỏe mạnh. Ngoài hội trường, bà lao công chép miệng: “Ôi dào, muốn cho chim có đôi cánh khỏe mạnh thì cứ thả nó ra khỏi lồng, tổ chức hội thảo hội thiếc làm gì cho tốn tiền của dân” (Hội thảo chim cảnh).
Trong tập Triết lý của ốc vít, ta cũng gặp nhiều câu chuyện thú vị:
“Nhà máy nọ có hệ thống dây chuyền sản xuất phức tạp, gồm nhiều tầng lớp. Một ốc vít quèn nằm ở thiết bị tầng dưới. Ngày nọ, người ta tháo nó ra để gia cố cho tầng trên. Đến khi kiếm được ốc mới thay thế, người ta vứt nó vô thùng dự phòng. Nó nói với những con ốc cùng hoàn cảnh: “Tất cả chúng ta chỉ là yếu tố nhỏ trong hệ thống lớn. Khi cần thì người ta lắp vô vị trí nào đó. Khi không cần nữa thì họ tháo ra. Khi ở tầng thấp thì đừng quá bi quan, vì biết đâu sẽ có ngày được lên tầng cao. Khi được lên tầng cao thì đừng tưởng mình ngon vì biết đâu có ngày sẽ bị vứt lăn lóc. Khi bị vứt thì cũng đừng nản vì biết đâu có người sẽ nhặt lên lại. Nếu chúng ta còn tốt thì không dùng vô việc này cũng được dùng vô việc kia” (Triết lý của ốc vít).
“Một nhà báo hỏi một giáo viên kiêm viết sách: “Tại sao anh thường trích thơ của những người đã chết mà ít trích thơ của những người đang sống?”. Giáo viên: “Trích thơ của người còn sống thì phức tạp lắm. Gặp người biết điều thì không sao. Nếu gặp người không biết mình biết ta thì có thể rắc rối. Mình phân tích tác phẩm không đúng theo ý họ thì họ chửi lung tung, rằng thơ của tôi rất cao siêu, tại sao phân tích nông cạn thế này”. Nhà báo: “Tôi cũng thường gặp tình trạng khó xử như thế. Mình chọn đăng bài của người ta, cứ tưởng sẽ giúp người ta thêm nổi tiếng. Nào ngờ, họ đòi tiền nhuận bút. Có khi, mình phải bỏ tiền túi ra trả. Mình chưa tìm được địa chỉ để gửi thì họ lên Phây chửi lung tung như mụ mất gà ngày xưa ấy” (Nên chọn tác phẩm của ai)…
Phong phú sự đời, hóm hỉnh ngóc ngách cuộc sống. Bi hài đối lập, xung đột nghịch cảnh được anh viết như khơi khơi mà chắt lọc, bùng vỡ triết lý nhân sinh. Còn lắm điều hấp dẫn qua từng lát chuyện trong từng truyện mini đầy tâm huyết của Phạm Ngọc Hiền: Nghề nào cũng cần quỷ sứ; Ngày quốc tế đàn ông; Tập thể dục giữa ruộng; Nguồn thu của xã làm mướn; Nhà ở Hà Nội và Sài Gòn; Nhan sắc và bịnh tật; Kiếp sau đừng làm muỗi; Kinh phí nuôi chim cảnh; Lấy vợ có lợi không; Lính chết nhiều thì vua sống thọ; Lộ danh người tố giác; Làm sao để diệt tham sân si; Nắm xôi giữa đình làng; Mục đích nuôi con… Mỗi truyện ẩn chứa nhiều tầng ngữ nghĩa. Mỗi bạn đọc sẽ có cảm nhận riêng các thông điệp gửi gắm từ thế giới truyện mini của Phạm Ngọc Hiền.
ĐÀO ĐỨC TUẤN
Địa chỉ phát hành sách Nam Nẫu.@: Nhà sách THỜI ĐẠI, 120 Phan Đình Phùng, Tuy Hòa. ĐT: 02573 828 428
Địa chỉ phát hành sách Chuyện làng trên mạng: https://phamngochien.com.vn/gioi-thieu-sach-chuyen-lang-tren-mang-cua-pham-ngoc-hien/
Địa chỉ phát hành sách Triết lý của ốc vít: https://phamngochien.com.vn/gioi-thieu-tap-truyen-mini-triet-ly-cua-oc-vit-pham-ngoc-hien/